رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در مقالهای با عنوان «سازمان ملل باید حق وتوی شورای امنیت را لغو کند» که برای بلومبرگ نوشت، تأکید کرد لغو حق وتوی اعضای دائم شورای امنیت باید در مرکز اصلاحات این شورا قرار گیرد و اضافه کرد برای ایجاد جهانی عادلانهتر، باید تجربه، ظرفیت و اراده مناطق مختلف جهان در تصمیمگیریهای بینالمللی نقش داشته باشد.
اردوغان در این مقاله نوشت بحرانهایی که جهان در سالهای اخیر با آنها روبهرو بوده، از همهگیریها و بحرانهای انرژی گرفته تا اختلال در زنجیرههای تأمین و درگیریهای منطقهای، نشان داده است که نمیتوان حل بحرانهای جهانی را به تصمیم چند پایتخت محدود کرد.
رئیسجمهور ترکیه با تأکید بر ضرورت هماهنگ شدن سازوکارهای تصمیمگیری جهانی با شرایط امروز، تصریح کرد ساختار کنونی شورای امنیت همچنان بازتابدهنده نظمی است که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفته است.
او ایجاد سازوکاری برای نمایندگی کشورها به شکلی موثرتر، عادلانهتر و پاسخگوتر را ضروری دانست و گفت برای تحقق این هدف، علاوه بر گسترش نمایندگی، باید مسئولیت رهبری نیز به شکل عادلانهتری میان کشورها تقسیم شود.
رئیسجمهور اردوغان تأکید کرد تجربه، ظرفیت و اراده مناطق مختلف جهان باید در حل مسائل جهانی و منطقهای مورد استفاده قرار گیرد و افزود فراخوان ترکیه مبنی بر اینکه «جهان بزرگتر از پنج است»، در واقع فراخوانی برای پذیرش مسئولیت گستردهتر در نظام بینالمللی است.
رئیسجمهور ترکیه با تأکید بر اینکه زمان تبدیل ضرورت اصلاحات به یک نقشه راه مشخص فرا رسیده است، تأکید کرد لغو حق وتو باید در مرکز این نقشه راه قرار گیرد.
او افزود اضافه کردن اعضای دائم جدید به شورای امنیت، مشکل تمرکز قدرت تصمیمگیری در دست چند کشور را حل نمیکند، بلکه تنها دامنه این ساختار امتیازمحور را گسترش میدهد. اردوغان تأکید کرد اصلاحات نباید به معنای اعطای حق وتو به کشورهای جدید باشد و لغو این امتیاز باید نقطه آغاز و هدف اصلی هر اصلاح معنادار در شورای امنیت باشد.
رئیسجمهور اردوغان همچنین خواستار شکلگیری ائتلافی گسترده در مجمع عمومی سازمان ملل بر پایه این اصل شد که هیچ کشوری نباید اختیار دائمی برای جلوگیری از تحقق اراده اکثریت جامعه بینالمللی داشته باشد.
تقویت نقش مجمع عمومی
رئیسجمهور ترکیه در ادامه خواستار بازتعریف توازن میان شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل شد.
او پیشنهاد کرد اختیارات مجمع عمومی افزایش یابد و شورای امنیت بدون اعضای دائم تشکیل شود؛ بهگونهای که اعضای شورا برای دورههای مشخص و بهصورت چرخشی از سوی مجمع عمومی انتخاب شوند. کشورهایی که خواهان ادامه عضویت خود هستند نیز باید در انتخابات، اعتماد اکثریت اعضای مجمع عمومی را دوباره به دست آورند.
اردوغان گفت چنین ساختاری میتواند ظرفیت نمایندگی شورای امنیت و پاسخگویی آن در برابر مجمع عمومی را افزایش دهد.
وی با اشاره به تحولات ۲۵ سال اخیر گفت هیچ توازن قدرت و هیچ نظم بینالمللی دائمی نیست و افزود نظامی که قرار بود صلح، ثبات و رفاه مشترک را برای بشریت به ارمغان آورد، در جلوگیری از جنگهای جدید، کاهش نابرابریها و هماهنگ شدن با تغییر توازن قدرت موفق نبوده است.
رئیسجمهور ترکیه همچنین افزود در سالهای اخیر مراکز جدید قدرت در حوزههایی مانند اقتصاد، امنیت، فناوری و دیپلماسی شکل گرفتهاند، اما نهادهای بینالمللی نتوانستهاند با سرعت مشابهی خود را با این تحولات وفق دهند.
رئیسجمهور اردوغان جنگها، بحران اقلیمی، مهاجرت نامنظم و آسیبپذیریهای اقتصادی را از جمله چالشهایی دانست که اهمیت برخورداری کشورها از نهادهای قدرتمند، اقتصادهای تابآور و توانمندیهای دفاعی بازدارنده را بیش از پیش آشکار کردهاند. او همچنین بر اهمیت روزافزون امنیت و پایداری مسیرهای تجاری، لجستیکی، حملونقل و انرژی تأکید کرد.
وی گفت همزمان با افزایش وزن اقتصادی آسیا، کشورهای آفریقایی نیز خواهان نمایندگی متناسب با ظرفیتهای این قاره هستند و کشورهای در حال توسعه نیز با صدای رساتری اولویتهای خود را مطرح میکنند.
تأکید بر عدالت در اقتصاد جهانی
رئیسجمهور اردوغان گفت افزایش نفوذ برخی بازیگران منطقهای، مسئولیت بیشتر آنها را در قبال مناطق خود به همراه دارد و مسائل هر منطقه را نمیتوان صرفاً با روشهایی که از بیرون تعیین میشوند، حل کرد.
به گفته رئیسجمهور ترکیه، رویکردهایی که اراده کشورهای ذیربط، شرایط محلی و منافع مشترک را مبنا قرار دهند، میتوانند به نتایج پایدارتر و باثباتتری منجر شوند.
او همچنین افزود کشورهایی که از ظرفیت دیپلماتیک، امکانات اقتصادی و توانایی ارتباط با طرفهای مختلف برخوردارند، باید نقش فعالتری در برقراری صلح و ثبات ایفا کنند.
رئیسجمهور اردوغان با اشاره به پیامدهای اقتصادی جهانیشدن گفت انتظارها درباره توزیع گستردهتر رفاه بهطور کامل محقق نشده و نابرابریهای درآمدی عمیقتر شده است. وی افزود وابستگیهای فناوری و اقتصادی نیز به عرصههای جدید رقابت تبدیل شدهاند.
رئیسجمهور ترکیه تأکید کرد برای تحقق عدالت جهانی، مسئولیتها باید عادلانه تقسیم شوند و حق توسعه کشورهای در حال توسعه و دسترسی آنها به منابع مالی مورد نیاز تضمین شود.
حمایت ترکیه از اصلاح نظام بینالمللی
رئیسجمهور اردوغان در پایان گفت تحقق چنین اصلاحاتی به شکلگیری ارادهای گسترده در سطح بینالمللی نیاز دارد و ترکیه به استفاده از روابط گسترده جهانی و تجربه خود در دیپلماسی چندجانبه برای حمایت از این روند ادامه خواهد داد.
وی تأکید کرد ترکیه از تلاشها برای لغو حق وتو، افزایش نقش اعضای منتخب در فرایندهای تصمیمگیری و تقویت جایگاه مجمع عمومی حمایت میکند.
رئیسجمهور ترکیه همچنین افزود همکاری میان کشورهای مناطق مختلف جهان بر پایه زمینهای مشترک، مشروعیت و ظرفیت نمایندگی نظام بینالمللی را تقویت خواهد کرد.
وی تأکید کرد صلح پایدار در جهان امروز با افزایش تعداد بلوکهایی که از یکدیگر جدا هستند و با هم گفتوگو نمیکنند، محقق نخواهد شد و گفت برای دستیابی به جهانی عادلانهتر، باید تجربه، ظرفیت و اراده مناطق مختلف جهان را در یک زمینه مشترک گرد هم آورد.
رئیسجمهور اردوغان افزود ترکیه با تکیه بر سنت دیرینه دولتمداری، ظرفیت دیپلماتیک و روابط گسترده خود با مناطق مختلف جهان، به ایفای مسئولیت خود در مسیر اصلاح نظام بینالمللی ادامه خواهد داد.
