پس از بیش از سه ماه جنگ و درگیری نظامی میان ائتلاف آمریکا و اسرائیل با ایران، دو طرف از دستیابی به توافقی اولیه برای پایان جنگ خبر دادهاند؛ جنگی که به گفته طرفهای درگیر، هزاران کشته بر جای گذاشت، امنیت منطقه را تحت تأثیر قرار داد و پیامدهای گستردهای بر تجارت و بازارهای جهانی انرژی داشت.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرده است که توافق حاصلشده شامل بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیرانی بدون عوارض و پایان محاصره دریایی ایران از سوی آمریکا خواهد بود. به گفته وی، مذاکرات درباره محدودیتهای برنامه هستهای ایران و کاهش تحریمها همچنان ادامه خواهد یافت.
مقامهای ایرانی نیز اعلام کردهاند که توافق مذکور تعلیق فوری درگیریها در چندین جبهه از جمله لبنان را در بر میگیرد. با این حال اسرائیل اعلام کرده است که نیروهایش همچنان در بخشهایی از جنوب لبنان باقی خواهند ماند.
در ادامه این گزارش مهمترین تحولات این جنگ در قالب یک خط زمانی مرور شده است.
۲۸ فوریه تا دوم مارس
آمریکا و اسرائیل طی کمتر از ۱۲ ساعت نزدیک به ۹۰۰ حمله هوایی هماهنگ در نقاط مختلف ایران انجام دادند. این حملات ساختمانهای دولتی، مراکز نظامی، زیرساختهای موشکی و سامانههای پدافندی را هدف قرار داد.
در این حملات، علی خامنهای، رهبر وقت ایران، به همراه دهها مقام ارشد نظامی و سیاسی کشته شدند. ایران در پاسخ، حملات موشکی و پهپادی علیه اهداف اسرائیلی و پایگاههای آمریکا در منطقه انجام داد.
همچنین در جریان حملات اولیه، حدود ۱۶۸ نفر در یک مدرسه ابتدایی دخترانه در شهر میناب جان خود را از دست دادند.
یکم مارس
شش نظامی آمریکایی در حمله پهپادی ایران به یک پایگاه نظامی آمریکا در بندر الشعیبه کویت کشته شدند. این اولین تلفات نظامی آمریکا در جنگ بود.
همچنین سه فروند جنگنده اف-۱۵ آمریکا بر اثر آتش خودی سامانههای پدافند هوایی کویت از دست رفت. ایران اعلام کرد تنگه هرمز را به روی کشتیرانی بینالمللی بسته است؛ گذرگاهی که پیش از جنگ روزانه حدود ۲۵ درصد نفت حملشده از طریق دریا و ۲۰ درصد گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکرد.
بسته شدن تنگه هرمز موجب افزایش قیمت نفت، اختلال در بازارهای انرژی و توقف پروازها در بخشهایی از خاورمیانه شد.
در همین روز، حزبالله لبنان نیز حملاتی را علیه اسرائیل آغاز کرد و اسرائیل در پاسخ حملات هوایی گستردهای را در لبنان، از جمله بیروت، انجام داد.
سوم مارس
ارتش اسرائیل به طور رسمی آغاز عملیات زمینی در جنوب لبنان را اعلام کرد.
نهم مارس
ایران مجتبی خامنهای، فرزند رهبر کشتهشده این کشور را به عنوان رهبر جدید کشور معرفی کرد.
اواخر مارس
حملات گسترده به تأسیسات انرژی، مراکز نظامی و ساختارهای فرماندهی ایران ادامه یافت و صدها مدرسه، بیمارستان و زیرساخت غیرنظامی آسیب دید.
ایران نیز حملات موشکی متعددی را علیه کشورهای حاشیه خلیج که میزبان نیروها و تأسیسات آمریکایی بودند، انجام داد.
حملات به تأسیسات نفتی و زیرساختی موجب بروز پدیدهای موسوم به «باران سیاه» در تهران و مناطق دیگر شد که نگرانیهای زیستمحیطی و بهداشتی به همراه داشت.
در همین دوره، حوثیهای یمن نیز به طور رسمی وارد جنگ شدند و حملات موشکی خود علیه اسرائیل را از سر گرفتند.
سوم آوریل
نیروهای ایرانی یک فروند جنگنده اف-۱۵ای استرایک ایگل آمریکا را در جنوب غربی ایران سرنگون کردند.
این حادثه عملیات گسترده جستوجو و نجات نیروهای آمریکایی را در پی داشت. یکی از خدمه به سرعت نجات یافت و خدمه دوم پس از جستوجویی طولانی پیدا شد.
در جریان این عملیات، آمریکا چند هواگرد دیگر نیز از دست داد.
هفتم آوریل
ساعاتی پیش از پایان ضربالاجل تعیینشده برای بازگشایی تنگه هرمز، دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: امشب یک تمدن کامل نابود خواهد شد و هرگز بازنخواهد گشت.
این پیام چند ساعت پس از حمله نیروهای آمریکایی به جزیره خارگ، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، منتشر شد.
اندکی بعد، پاکستان موفق شد زمینه برقراری یک آتشبس دو هفتهای را فراهم کند که بر اساس آن ایران با بازگشایی تنگه هرمز موافقت کرد.
هشتم آوریل
پس از ۴۰ روز جنگ مداوم، آتشبس دو هفتهای میان ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان برقرار شد.
اسرائیل در مذاکرات حضور نداشت و به حملات خود در لبنان ادامه داد؛ اقدامی که ایران و پاکستان آن را مغایر با روح توافق توصیف کردند.
۱۱ تا ۱۳ آوریل
مذاکرات سطح بالای آمریکا و ایران در پاکستان برگزار شد.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، ریاست هیئت آمریکایی را در مذاکرات مستقیم با مقامهای ایرانی بر عهده داشت؛ گفتوگوهایی که بالاترین سطح تماس مستقیم میان دو کشور از زمان انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ توصیف شد.
پس از ۲۱ ساعت مذاکره، گفتوگوها بدون دستیابی به توافق پایان یافت. آمریکا در واکنش، محاصره دریایی بنادر ایران را اعمال کرد.
۱۷ آوریل
آتشبسی با میانجیگری آمریکا میان اسرائیل و لبنان اجرایی شد. با وجود این توافق، حملات و عملیات نظامی اسرائیل در جنوب لبنان ادامه یافت.
اواسط تا اواخر مه
دونالد ترامپ برای جلب میانجیگری چین به پکن سفر کرد اما این سفر بدون دستیابی به توافق مشخص پایان یافت.
همزمان، رایزنیهای غیرعلنی میان آمریکا و ایران با میانجیگری پاکستان و عمان افزایش یافت.
این مذاکرات بر موضوعاتی از جمله محدودیتهای هستهای، کاهش تحریمها و بازگشایی تنگه هرمز متمرکز بود.
سوم ژوئن
ایران و آمریکا یکی از شدیدترین مراحل تبادل حملات از زمان آتشبس آوریل را تجربه کردند.
نیروهای ایرانی با موشک و پهپاد کویت را هدف قرار دادند. در این حملات فرودگاه بینالمللی کویت آسیب دید، یک نفر کشته و بیش از ۶۰ نفر زخمی شدند.
نهم ژوئن
ایران یک هلیکوپتر آپاچی ارتش آمریکا را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرد. این رویداد با حملات تلافیجویانه آمریکا همراه شد و روند مذاکرات را با خطر مواجه کرد.
در همین روز، حملات هوایی آمریکا دو مخزن آب آشامیدنی در استان هرمزگان را هدف قرار داد که به قطع آب بیش از ۲۰ هزار نفر منجر شد.
ترامپ همچنین اعلام کرد حملات برنامهریزیشده بیشتر علیه ایران را به دلیل پیشرفت در مذاکرات لغو کرده است.
۱۴ ژوئن
دونالد ترامپ اعلام کرد واشنگتن و تهران به توافقی برای پایان دادن به جنگ دست یافتهاند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز تأیید کرد که دو طرف پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها، از جمله لبنان را اعلام کردهاند.
بر اساس این توافق، یک دوره ۶۰ روزه برای ادامه مذاکرات درباره سرنوشت ذخایر هستهای ایران، تحریمهای بینالمللی و داراییهای مسدودشده این کشور در نظر گرفته شده است.
تفاهمنامه مربوط به این توافق قرار است روز جمعه در ژنو سوئیس به امضا برسد.
