ترکیه برنامه توسعه سامانه پدافندی «گنبد فولادی» را به حوزه دریایی گسترش میدهد؛ طرحی که قرار است مجموعهای از سامانههای دفاع هوایی کوتاهبرد، میانبرد و دوربرد ساخت داخل را در کنار رادارها، حسگرها و سامانههای تسلیحاتی بر روی شناورهای نیروی دریایی کشور به کار گیرد.
گنبد فولادی از پروژههای صنایع دفاعی ترکیه است که بهگونهای طراحی شده تا با ورود فناوریها و سامانههای جدید، بهطور مستمر توسعه و بهروزرسانی شود. اگرچه بخش عمده اطلاعات منتشرشده درباره این پروژه تاکنون بر عناصر زمینی آن متمرکز بوده، برنامههای موجود از توسعه قابلیتهای آن برای استفاده در دریا نیز حکایت دارد.
نیروی دریایی ترکیه در مرحله اول، استفاده از برخی اجزای این ساختار را با سامانههای پدافند هوایی بسیار کوتاهبرد آغاز کرده است. انتظار میرود با ورود شناورهای جدید به خدمت در سالهای آینده، سامانههای پیشرفتهتر و بزرگتر گنبد فولادی نیز بر روی پلتفرمهای دریایی مستقر شوند.
ایجاد ساختار پدافندی چندلایه در دریا
یکی از اجزای پایینترین لایه این ساختار، سامانه «گؤگدنیز» است. این سامانه با شلیک مهمات ترکشزا و ایجاد حجم بالایی از آتش، برای مقابله با موشکهای مهاجم، پهپادها و دیگر تهدیدهای هوایی نزدیک به شناور طراحی شده است. گؤگدنیز هماکنون بر روی شناورهایی از کلاسهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
سامانه «تولگا» نیز برای مقابله با تهدیدهایی در نظر گرفته شده است که میتوانند تا فاصله بسیار نزدیک به شناور پیشروی کنند. این سامانه قرار است در برابر پهپادها، پهپادهای انتحاری و موشکهای کروز در ارتفاع پایین به کار گرفته شود.
تولگا میتواند از روشهای جنگ الکترونیک برای ایجاد اختلال در تهدیدهای هوایی استفاده کند و در صورت نیاز، آنها را با تسلیحات دارای کالیبرهای مختلف بهطور مستقیم هدف قرار دهد. تجهیز این سامانه به قابلیت لیزری نیز قرار است توان دیگری در اختیار نیروی دریایی ترکیه قرار دهد.
در لایه پدافند هوایی نزدیک، سامانههای «گؤگسور» و «لونت» نیز نقش خواهند داشت. این دو سامانه که آزمایشهای شلیک آنها طی دوره گذشته ادامه داشته، بهویژه برای مقابله با تهدیدهایی نظیر پهپادها و پهپادهای انتحاری در نظر گرفته شدهاند.
توسعه لایههای میانبرد و دوربرد
ترکیه برای لایههای میانبرد و دوربرد سامانه دریایی گنبد فولادی نیز استفاده از راهکارهای داخلی و ملی را دنبال میکند.
یکی از اجزای مهم این برنامه «سامانه ملی پرتاب عمودی» موسوم به «MİDLAS» است که توسط مهندسان ترک توسعه یافته است. برخورداری از سامانه پرتاب عمودی ملی، امکان استفاده از انواع مختلف موشکها بر روی شناورهای نظامی را افزایش میدهد و وابستگی به سامانههای خارجی در این حوزه را کاهش میدهد.
نسخههای دریایی سامانههای «حصار» و «سپر» نیز در این ساختار جایگاه مهمی خواهند داشت.
سامانه سپر نیز یکی از اجزای لایه دوربرد گنبد فولادی محسوب میشود. نسخه دریایی آن قرار است برای حفاظت از شناورهای مهم نیروی دریایی ترکیه در برابر تهدیدهای هوایی مورد استفاده قرار گیرد.
نقش شناورهای نسل جدید
در کنار موشکها و سامانههای دفاعی، ویژگیها و توانمندیهای پلتفرمهایی که اجزای گنبد فولادی را حمل خواهند کرد نیز بخش مهمی از این برنامه را تشکیل میدهد.
ترکیه در نقشه راه جدید صنایع دفاعی و دریایی خود، ساخت «ناو هواپیمابر ملی» را نیز در دستور کار قرار داده است. علاوه بر این پروژه، ناوشکن پدافند هوایی کلاس «Tepe» موسوم به «TF-2000» و شماری از شناورهای نظامی کلاسهای مختلف که روند ساخت آنها ادامه دارد، از جمله پلتفرمهایی خواهند بود که میتوانند در ساختار دریایی گنبد فولادی نقش ایفا کنند.
رادارها، حسگرهای پیشرفته و دیگر سامانههای پشتیبان نصبشده بر این شناورها نیز قرار است امکان شناسایی، رهگیری و مقابله هماهنگ با تهدیدهای هوایی را فراهم کنند.
با تکمیل این ساختار، ترکیه در پی آن است که قابلیت پدافند هوایی چندلایه خود را از خشکی به دریا گسترش دهد و در عین حال، امکان استفاده از ظرفیتهای تهاجمی شناورهای خود را نیز افزایش دهد. این سامانهها قرار است علاوه بر آبهای پیرامونی ترکیه، در مناطقی که نیروی دریایی این کشور مأموریت انجام میدهد نیز قابل استفاده باشند.
