وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که لبنان و اسرائیل پس از برگزاری نشست سهجانبهای به میزبانی آمریکا در روز سهشنبه ۱۴ آوریل در واشنگتن، توافق کردهاند مذاکرات مستقیم را در زمان و مکانی که بهطور مشترک تعیین خواهد شد، آغاز کنند.
وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که لبنان و اسرائیل پس از برگزاری نشست سهجانبهای به میزبانی آمریکا در روز سهشنبه ۱۴ آوریل در واشنگتن، توافق کردهاند مذاکرات مستقیم را در زمان و مکانی که بهطور مشترک تعیین خواهد شد، آغاز کنند.
ایالات متحده این نخستین گفتوگوهای مستقیم میان دو طرف در بیش از ۳۰ سال گذشته را دستاوردی بزرگ توصیف کرد.
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، در اینباره گفت: آنچه بهعنوان یک دیپلمات آموختهام این است که گاهی صرف برگزاری یک نشست و گرد هم آوردن همه طرفها در یک اتاق، خود یک دستاورد بزرگ اولیه محسوب میشود.
نشست روز سهشنبه در وزارت امور خارجه آمریکا با حضور ندا حماده معوض، سفیر لبنان، و یخیل لایتر، سفیر اسرائیل، در کنار مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، میشل عیسی، سفیر آمریکا در لبنان، مایکل نیدهام، مشاور وزارت خارجه، و والتز برگزار شد.
چرا دو طرف دیدار کردند؟
حملات اسرائیل به لبنان از دوم مارس تاکنون به کشته شدن بیش از ۲۱۰۰ نفر و آوارگی بیش از یک میلیون نفر انجامیده است، این در حالی است که درخواستهای بینالمللی برای برقراری آتشبس مطرح شده است.
اسرائیل همچنین حملات زمینی در جنوب لبنان انجام داده است.
درگیریها میان حزبالله و اسرائیل پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبر پیشین ایران، در حملهای مشترک از سوی اسرائیل و آمریکا در ۲۸ فوریه از سر گرفته شد.
در سال ۲۰۲۴، اسرائیل با هدف قرار دادن رهبری حزبالله، اعضای این گروه را از طریق انفجار پیجرها و بیسیمهای دستکاریشده هدف قرار داد.
اسرائیل همچنین در ۲۷ سپتامبر همان سال، حسن نصرالله، رهبر دیرینه حزبالله را به قتل رساند.
دو طرف از نوامبر ۲۰۲۴ تاکنون یک آتشبس شکننده را حفظ کرده بودند. لبنان برای توقف تشدید تنشها، پیشنهاد گفتوگوهای مستقیم را مطرح کرد.
اسرائیل تا هفته گذشته واکنش مثبتی نشان نداد؛ زمانی که بمبارانهای مرگبار این کشور مناطق پرتراکم تجاری و مسکونی در بیروت را هدف قرار داد و واکنشهای بینالمللی را برانگیخت و در پی آن، ایران تهدید کرد که آتشبسی را که هفته گذشته با ایالات متحده اعلام شده بود، پایان خواهد داد.
از زمان اعلام آتشبس از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، میانجی این روند یعنی پاکستان و همچنین تهران اعلام کردهاند که حملات اسرائیل در لبنان در چارچوب این توافق قرار میگیرد؛ با این حال اسرائیل این موضوع را رد کرده و تأکید دارد که در لبنان به چارچوب آتشبس میان آمریکا و ایران متعهد نیست.
این مذاکرات، یک تعامل مستقیم کمسابقه میان دو طرف محسوب میشود، هرچند حزبالله در آن نمایندهای نداشت.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، پیش از آغاز مذاکرات خواستار لغو آن شد و این گفتوگوها را بیثمر توصیف کرد و از دولت لبنان خواست تمرکز خود را بر مقابله با حملات اسرائیل بگذارد.
پس از نشست چه گفته شد؟
ندا حماده معوض، سفیر لبنان، این نشست را سازنده» توصیف کرد، اما گفت که در عین حال خواستار آتشبس شده و بر حاکمیت کامل دولت بر تمام اراضی لبنان تأکید کرده است.
لبنان این مذاکرات را گامی اولیه و اکتشافی با تمرکز بر توقف حملات اسرائیل توصیف کرده است. غسان سلامه، وزیر فرهنگ لبنان، گفت که این گفتوگوها با هدف تضمین توقف حملات انجام شده است.
سلامه افزود که لبنان با اهرم فشار محدودی وارد این روند شده، اما دولت تلاش دارد حاکمیت دولت را مجدداً تثبیت کرده و مسیر لبنان را از مذاکرات گستردهتر منطقهای مرتبط با ایران جدا نگه دارد.
وی همچنین گفت درخواست اسرائیل برای خلع سلاح حزبالله نمیتواند بهسرعت محقق شود و این روند زمانبر است و در مدت کوتاهی قابل انجام نیست.
یخیل لایتر، سفیر اسرائیل، نیز از تبادل بسیار خوب در این مذاکرات تمجید کرد و مدعی شد دو کشور در یک جبهه قرار دارند.
وی به خبرنگاران گفت: ما از این دیدار رضایت داشتیم. گفتوگویی بسیار خوب که بیش از دو ساعت به طول انجامید، داشتیم.
او افزود: امروز دریافتیم که در یک جبهه هستیم.
اهداف هر طرف چه بود؟
با این حال، اختلاف در اولویتها در مرکز این مذاکرات قرار داشت. جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، ابراز امیدواری کرد که این گفتوگوها به توافقی برای آتشبس در لبنان بهمنظور آغاز مذاکرات مستقیم میان لبنان و اسرائیل منجر شود.
وزیر امور خارجه لبنان نیز اعلام کرد که بیروت از مذاکرات رو در رو برای اعمال فشار جهت دستیابی به آتشبس استفاده خواهد کرد.
با این حال، گزارشها حاکی است که اسرائیل با هدف مذاکره برای آتشبس وارد این گفتوگوها نشده، بلکه بهدنبال تثبیت حضور بلندمدت در جنوب لبنان با موافقت بیروت است.
بر اساس گزارش شبکه ۱۴ اسرائیل، رون درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل، طرحی برای تقسیم جنوب لبنان به سه منطقه ارائه کرده و هرگونه عقبنشینی اسرائیل را به خلع سلاح حزبالله مشروط کرده است.
در این طرح، منطقه نخست از مرز اسرائیل تا خط زرد در عمق حدود ۷ تا ۸ کیلومتری داخل لبنان امتداد دارد و نیروهای اسرائیلی حضور نظامی بلندمدت و فشردهای در آن خواهند داشت.
منطقه دوم از خط زرد تا رودخانه لیتانی را در بر میگیرد که در آن نیروهای اسرائیلی به حملات علیه حزبالله ادامه داده و سپس بهتدریج کنترل را به ارتش لبنان واگذار خواهند کرد.
در منطقه سوم، در شمال رودخانه لیتانی، مسئولیت خلع سلاح حزبالله بهطور کامل بر عهده ارتش لبنان خواهد بود.
