اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز سه‌شنبه ۲۰ اکتبر، در نشست خبری هفتگی خود در تهران، درباره پیشنهاد روسیه برای ایجاد سازوکار امنیت جمعی در خلیج و تنگه هرمز اظهار داشت که تأمین امنیت منطقه باید بر همکاری و اعتماد متقابل کشورهای منطقه استوار باشد.
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد مسکو برای مشارکت کشورهای منطقه، اردن و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد در تأمین امنیت خلیج ، گفت که بخش‌هایی از این پیشنهاد در رسانه‌ها به‌صورت تقطیع‌شده بازتاب یافته است.
وی توضیح داد که ایران، چین و روسیه هر یک طرح‌هایی برای تأمین امنیت جمعی در خلیج ارائه کرده‌اند و مسکو نیز طی سال‌های گذشته پیشنهادهایی برای تقویت سازوکارهای امنیتی در این منطقه و غرب آسیا مطرح کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران با حمایت از اتکای کشورهای منطقه به ظرفیت‌های خود برای تأمین امنیت، تأکید کرد که دستیابی به یک سازوکار امنیتی قابل اتکا نیازمند آغاز روند اعتمادسازی و کاهش فشارها و اعمال نفوذ آمریکا و دیگر بازیگران خارجی است.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که وزیران امور خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج ، روز یکشنبه ۱۸ اکتبر، در بیانیه پایانی نشست خود در منامه، پایتخت بحرین، حملات موشکی و پهپادی ایران علیه کشورهای عضو این شورا و اردن را محکوم کردند.
شورای همکاری خلیج با مسئول دانستن تهران در قبال این حملات و پیامدهای آن، خواستار توقف فوری و بدون قیدوشرط حملات، تهدیدها و اقدامات تحریک‌آمیز و پرداخت غرامت بابت خسارت‌های واردشده شد. این شورا اعلام کرد که حملات یادشده به تأسیسات غیرنظامی، زیرساخت‌های خدمات عمومی، مناطق مسکونی و اماکن دیپلماتیک آسیب رسانده است.
این شورا همچنین تأکید کرد که هرگونه توافق احتمالی با ایران باید علاوه بر برنامه هسته‌ای، برنامه‌های موشکی و پهپادی و حمایت تهران از گروه‌های نیابتی در منطقه را نیز دربرگیرد و کشورهای عضو شورا در مذاکرات و ترتیبات مرتبط با امنیت و منافعشان مشارکت داشته باشند.
در مقابل، بقائی در واکنش به بیانیه شورای همکاری خلیج ، حملات ایران به پایگاه‌ها و تأسیسات نظامی مورد استفاده آمریکا در کشورهای منطقه را اقداماتی دفاعی توصیف کرد.
وی مدعی شد که از قلمرو و امکانات برخی کشورهای همسایه برای انجام حملات نظامی علیه ایران استفاده شده است و تأکید کرد که تهران خواهان روابط مبتنی بر حسن هم‌جواری با کشورهای منطقه است، اما این موضوع مستلزم جلوگیری از استفاده از خاک و امکانات این کشورها برای حمله به همسایگان است.
بقائی همچنین گفت اولین گام برای ایجاد سازوکار امنیتی منطقه‌ای، جلوگیری از استفاده بازیگران خارج از منطقه از قلمرو کشورهای همسایه برای تهدید یا حمله به دیگر کشورهاست. به گفته وی، احترام متقابل به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها باید مبنای چنین همکاری‌هایی قرار گیرد.
این اختلاف مواضع در پی جنگی مطرح شده است که با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد و حملات موشکی و پهپادی ایران به کشورهای منطقه نیز به تشدید تنش‌ها انجامید. تهران اقدامات خود را دفاع از کشور می‌داند، در حالی که شورای همکاری خلیج توجیهات ایران برای این حملات را رد کرده است.
بقائی همچنین درباره سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران و گمانه‌زنی‌ها پیرامون نقش این سفر در مذاکرات ایران و آمریکا و موضوع غنی‌سازی اورانیوم گفت که تهران از مواضع اصولی خود در زمینه مسائل هسته‌ای عقب‌نشینی نکرده است.
وی توضیح داد که سفر لاوروف از مدت‌ها پیش برنامه‌ریزی شده بود و در چارچوب رایزنی‌های مستمر دو کشور انجام شد. به گفته بقائی، در این دیدار موضوعات مختلف دوجانبه و منطقه‌ای، از جمله تحولات اوکراین، خلیج، تنگه هرمز و پرونده هسته‌ای ایران، مورد گفت‌وگو قرار گرفت.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در عین حال گمانه‌زنی‌ها درباره گفت‌وگو بر سر جزئیات غنی‌سازی یا توافق احتمالی با آمریکا را رد کرد و گفت تهران هنوز وارد مذاکرات هسته‌ای با واشنگتن نشده است که بخواهد درباره جزئیات آن با طرف‌های دیگر رایزنی کند.
وی در پایان با اشاره به موضع مسکو در حمایت از کاهش تنش‌های منطقه‌ای گفت که روسیه بارها آمادگی خود را برای کمک به کاهش تنش‌ها اعلام کرده و تهران نیز از این رویکرد استقبال کرده است.
