شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز چهارشنبه، نهم سپتامبر قطعنامهای را تصویب کرد که از رافائل گروسی، مدیرکل آژانس میخواهد موضوع عدم پایبندی ایران به تعهدات گزارشدهی هستهای خود را به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد گزارش کند.
این اقدام اولین بار طی ۲۰ سال گذشته است که ایران به دلیل عدم پایبندی به تعهدات گزارشدهی هستهای خود به شورای امنیت ارجاع میشود.
این قطعنامه با ۲۳ رأی موافق، سه رأی مخالف و هشت رأی ممتنع به تصویب رسید. روسیه، چین و نیجر به این قطعنامه رأی مخالف دادند. این قطعنامه از سوی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بود.
در متن قطعنامه، شورای حکام با ابراز نگرانی شدید از ادامه عدم پایبندی ایران به تعهداتش، از تهران خواسته است این موارد را فوراً برطرف کند. این قطعنامه همچنین از ایران میخواهد بدون پیششرط و بهطور جدی وارد مذاکراتی شود که با هدف ایجاد اعتماد بینالمللی نسبت به ماهیت صرفاً صلحآمیز برنامه هستهای این کشور انجام میشود.
واکنش ایران
رضا نجفی، سفیر و نماینده ایران در سازمانهای بینالمللی در وین گفت: این یک ابزار سیاسی است، نه یک سند فنی. این متن، معیارهای حقوقی را تحریف میکند و ابزاری برای اعمال فشار سیاسی است.
نجفی پس از رأیگیری به خبرنگاران گفت: ایران همکاری با آژانس را تا جایی که شرایط اجازه دهد ادامه خواهد داد، اما ایمنی مردم، تأسیسات و بازرسان آژانس را به خطر نخواهد انداخت.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز در واکنش به تصمیم شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد، با انتشار پیامی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: به تأسیسات هستهای تحت پادمان ایران حمله میکنند، روند عادی راستیآزمایی را مختل میکنند و بعد همان اختلال را دستاویز صدور قطعنامه در شورای حکام قرار میدهند. با این فضاسازی ها نه می توانید شکست سیاست ها و اقدامات خود را جبران کنید و نه می توانید در شورای امنیت کاری از پیش ببرید.
چالش دسترسی آژانس به تأسیسات هستهای ایران
آژانس بینالمللی انرژی اتمی از زمان حملات اسرائیل و سپس آمریکا به تأسیسات هستهای ایران در جریان درگیری ۱۲روزه ژوئن ۲۰۲۵، به برخی از تأسیسات کلیدی هستهای ایران دسترسی نداشته است. در جنگ اخیر که از ۲۸ فوریه آغاز شد نیز برخی تأسیسات هستهای ایران هدف حملات قرار گرفتند و آژانس بارها خواستار دسترسی به این مراکز شده است.
رافائل گروسی روز دوشنبه گفت فراهم شدن امکان دسترسی آژانس به تأسیسات کلیدی هستهای ایران میتواند پیامدهای مثبتی برای تهران داشته باشد. آژانس بارها هشدار داده است که نبود اطلاعات و دسترسی کافی، نگرانیهایی از منظر اشاعه هستهای ایجاد میکند و از ایران خواسته است این مسئله را با «حداکثر فوریت» برطرف کند.
پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵، آژانس برآورد کرده بود ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که به میزان ۹۰ درصد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای نزدیک است و از سقف ۳.۶۷ درصد تعیینشده در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ که اکنون منقضی شده، بسیار بالاتر است. سرنوشت این ذخیره اورانیوم از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵ همچنان مشخص نیست.
آمریکا و اسرائیل سالهاست ایران را به تلاش برای ساخت سلاح هستهای متهم میکنند؛ اتهامی که تهران بارها رد کرده و بر حق خود برای استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای تأکید کرده است.
