دو خلبان پاکستانی در حال گذراندن تمرینهای سانتریفیوژ و آموزش نحوه غذا خوردن، خوابیدن و تعمیر تجهیزات در شرایط بیوزنی هستند و بهزودی مشخص خواهد شد کدامیک از آنها نخستین فضانورد خارجی در ایستگاه فضایی تیانگونگ چین خواهد شد.
این سفر فضایی، نخستین حضور یک شهروند پاکستان در فضا خواهد بود.
این مأموریت بخشی از همکاری گستردهتر اسلامآباد و پکن است که شامل یک سامانه مشترک ناوبری ماهوارهای و همچنین یک ماهنورد ساخت پاکستان میشود که قرار است حدود سال ۲۰۲۸ در مأموریت «چانگای-۸» چین به ماه اعزام شود.
به گفته عامر گیلانی، مسئول همکاریهای پروازهای فضایی سرنشیندار در سازمان فضایی پاکستان (SUPARCO)، خلبانان زیشان علی و خرم داود ماههاست در مرکز تحقیقات و آموزش فضانوردان چین در پکن برای مأموریتی که دو کشور در سال ۲۰۱۹ طراحی کردند، آموزش میبینند.
چین هنوز اعلام نکرده است کدامیک از این دو خلبان به فضا خواهد رفت یا این مأموریت چه زمانی انجام میشود، اما گیلانی گفت انتظار میرود تصمیم نهایی درباره انتخاب فضانورد در اواسط تا اواخر اکتبر گرفته شود.
گیلانی در گفتوگو با رویترز گفت فرد منتخب تا پیش از پرتاب به پاکستان بازنخواهد گشت و مستقیماً از محل آموزش خود در چین راهی فضا خواهد شد و پس از بازگشت به زمین و گذراندن دوره بازیابی، به کشورش بازخواهد گشت.
وی افزود که آموزشها شامل دورههای فشرده زبان چینی، یادگیری سامانههای فضاپیما و سازگاری با شرایط ریزگرانش در مدار و همچنین نیروهای جی هنگام پرتاب است.
این دو خلبان از میان حدود ۲۰ نامزد نهایی انتخاب شدند که خود از میان مجموعه اولیهای از خلبانان و دانشمندان برگزیده شده بودند. این افراد از نظر آمادگی پزشکی، تابآوری روانی و به گفته عزیر انصاری، مدیر هوش مصنوعی سازمان فضایی پاکستان، تحمل نیروهای جی که کمتر دانشمندی از آن برخوردار است، مورد ارزیابی قرار گرفتند.
انصاری گفت: «بهراحتی نمیتوان دانشمندانی را پیدا کرد که با سفر و تحمل نیروهای جی شدید آشنایی داشته باشند.» وی توضیح داد که به همین دلیل، این دو نفر با سابقه پروازهای پرسرعت انتخاب شدند.
جزئیاتی که گیلانی و انصاری ارائه کردند، نخستین اطلاعاتی است که سازمان فضایی پاکستان از زمان انتخاب و اعزام این خلبانان به چین در اختیار رسانههای خارجی قرار داده است.
سازمان فضایی چین به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره روند انتخاب فضانورد پاسخ نداد.
محموله علمی محدود
انصاری گفت فضانورد منتخب پس از ورود به فضا عنوان «متخصص محموله» را خواهد داشت؛ اصطلاحی در حوزه فضانوردی برای فردی که وظیفهاش در مدار اجرای آزمایشهای علمی پاکستان است، نه هدایت فضاپیما.
گیلانی گفت از میان بیش از ۳۰۰ طرح پیشنهادی که سازمان فضایی پاکستان پس از یک سال فراخوان از دانشگاههای کراچی، لاهور و اسلامآباد دریافت کرد، مؤسسات چینی چهار طرح را برای این پرواز انتخاب کردند؛ این طرحها شامل آزمایشهای زیستفناوری برای کمک به مقابله با ناامنی غذایی و تغییرات اقلیمی است.
انصاری گفت هر آزمایش پیش از تأیید مهندسان چینی، در آزمایشگاههای سازمان فضایی پاکستان ساخته و پیشآزمایش میشود؛ به گفته او، این یک مورد نادر از اعتبارسنجی فناوری پاکستان در یک بستر بینالمللی است.
انصاری افزود محموله علمی پاکستان در مقایسه با ایستگاهی که تاکنون میزبان بیش از ۱۸۰ آزمایش بوده و به تولید بیش از ۵۰۰ مقاله پژوهشی و ۱۵۰ اختراع منجر شده است، محدود محسوب میشود.
گیلانی گفت سه ماژول ایستگاه تیانگونگ شامل «تیانه»، «ونتیان» و «منگتیان» در مجموع حدود ۷۷ تن وزن دارند و حدود ۱۴ محفظه آزمایشی را در زمینههایی از جمله علوم زیستی، مواد، فیزیک سیالات، احتراق و قرار گرفتن در معرض تشعشعات در خود جای دادهاند. برخی از این تجهیزات نیز برای آزمایشهای مربوط به مواد و زیستفناوری در خارج از ایستگاه نصب شده و مستقیماً در معرض فضای بیرونی قرار دارند.
قرار است فضانورد پاکستانی همراه با دو عضو خدمه چینی که در ماه مه به ایستگاه فضایی رسیدند، به زمین بازگردد؛ زیرا انتظار میرود عضو سوم خدمه به مدت یک سال در ایستگاه بماند تا امکان مطالعه فیزیولوژی انسان در شرایط اقامت طولانیمدت در فضا فراهم شود.
از زمان نخستین پرواز یوری گاگارین در سال ۱۹۶۱ تاکنون، شهروندان حدود ۵۰ کشور به فضا سفر کردهاند، اما تنها سه کشور روسیه، آمریکا و چین توانستهاند فضاپیمای سرنشیندار خود را به فضا پرتاب کنند.
گیلانی در پاسخ به این پرسش که آیا اسلامآباد در چارچوب همین همکاری وعدهای برای اعزام فضانورد به ماه دریافت کرده است، گفت: «هیچ تعهد یا گفتوگوی رسمی در این زمینه وجود ندارد» و افزود که گام بعدی به نتیجه «نخستین مأموریت ما» بستگی خواهد داشت.
انصاری گفت ماهنورد ساخت پاکستان که قرار است حدود سال ۲۰۲۸ در مأموریت «چانگای-۸» چین به ماه اعزام شود، بخش جداگانهای از این همکاری است. این ماهنورد از تصویربرداری استریو مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی موانع، تشخیص عمق و برنامهریزی مسیر خود در سطح ماه استفاده خواهد کرد، زیرا کنترلکنندگان مستقر روی زمین نمیتوانند آن را بهصورت لحظهای هدایت کنند.
با این حال، انصاری تأکید کرد که این مأموریت برای دانشمندان پاکستانی «فرصتی است که یک بار در طول زندگی به دست میآید».
