رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در گفتوگو با مجله آمریکایی نیوزویک اظهار داشت ترکیه در شرایط کنونی بر گسترش فضای دیپلماسی، باز نگه داشتن کانالهای ارتباطی و جلوگیری از گسترش درگیریها به مناطق دیگر متمرکز است.
رئیسجمهور اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل و اقداماتی که برای مقابله با بیثباتی جهانی در نظر دارد، بر ضرورت پرهیز از اقداماتی که به تشدید تنش منجر میشوند و بازگرداندن طرفها به میز مذاکره تأکید کرد.
وی گفت آمریکا متحد ترکیه در ناتو و ایران همسایه ترکیه است و افزود در آخرین گفتوگوی خود با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بر ضرورت استفاده حداکثری از ظرفیت دیپلماسی برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا تأکید کرده است.
رئیسجمهور اردوغان همچنین تصریح کرد کانالهای ارتباطی ترکیه با طرفهای ایرانی باز است و ترکیه از ظرفیت خود برای گفتوگو با طرفهای مناقشه با هدف کاهش تنش استفاده میکند.
به گفته رئیسجمهور ترکیه، نتیجهبخش بودن این رایزنیها علاوه بر امنیت منطقه، برای اقتصاد جهانی نیز اهمیت دارد، زیرا تنش در تنگه هرمز مستقیماً بر تأمین انرژی و تجارت جهانی تأثیر میگذارد.
او تأکید کرد اولویت ترکیه جلوگیری از گسترش درگیری، حفظ امنیت مسیرهای تجاری و بازگرداندن طرفها به میز مذاکره است.
اردوغان در بخش دیگری از گفتوگو با اشاره به تداوم جنگ روسیه و اوکراین در شمال ترکیه و درگیریها در جنوب و شرق کشور تصریح کرد این درگیریها مستقیماً امنیت، اقتصاد و ثبات منطقه را تحت تأثیر قرار میدهند.
رئیسجمهور ترکیه تأکید کرد جامعه بینالمللی در چنین شرایطی باید به جای محدود کردن فضای دیپلماسی، آن را گسترش دهد. به گفته اردوغان، اولویت ترکیه در مجمع عمومی سازمان ملل متحد جلوگیری از گسترش درگیریها به مناطق گستردهتر، باز نگه داشتن کانالهای دیپلماتیک و کمک به بازگشت طرفهای درگیر به میز مذاکره است.
وی همچنین افزود ترکیه میتواند با تمامی طرفهای مناقشه، از جنگ روسیه و اوکراین گرفته تا تنشهای خاورمیانه، ارتباط برقرار کند و برای برقراری صلح ابتکار عمل داشته باشد.
اردوغان با اشاره به تغییر مرکز ثقل قدرت در جهان گفت با ظهور مراکز جدید قدرت، کشورهای بیشتری خواستار جایگاه شایسته خود در روندهای تصمیمگیری جهانی هستند و سازمان ملل نباید از این تحولات عقب بماند.
وی بر ضرورت اصلاح ساختار شورای امنیت سازمان ملل متحد و تبدیل آن به نهادی نمایندهتر، کارآمدتر و پاسخگوتر تأکید کرد و اظهار داشت اصلاح نظام بینالمللی برای انعکاس قدرتمندتر اراده مجمع عمومی در روندهای تصمیمگیری و تقسیم عادلانهتر مسئولیتها، دیگر نباید به تعویق بیفتد.
اردوغان: توافقنامه دفاع مشترک مکه علیه ایران یا اسرائیل نیست
اردوغان درباره توافقنامه دفاع مشترک مکه که میان ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی امضا شده است، اظهار داشت این توافق را نمیتوان ائتلافی علیه ایران، اسرائیل یا هر کشور ثالث دیگری دانست.
رئیسجمهور ترکیه این توافقنامه را بیانگر مسئولیت مشترک سه کشور برای ساختن آیندهای امنتر، صلحآمیزتر و شکوفاتر توصیف کرد.
وی اظهار داشت ترکیه از مدتها پیش بر ضرورت مسئولیتپذیری کشورهای منطقه در قبال مسائل منطقهای تأکید کرده و افزود هدف این توافق، تقویت امنیت، افزایش بازدارندگی و تحکیم ثبات پایدار در منطقه است.
رئیسجمهور اردوغان تأکید کرد این پیمان بر پایه حق دفاع مشروع مندرج در ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد استوار است و بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به تمامی طرفهای توافق تلقی میشود.
به گفته او، نوع واکنش بر اساس درخواست و نیاز کشور مورد حمله تعیین خواهد شد و میتواند شامل پشتیبانی اطلاعاتی، لجستیکی یا مهمات باشد و بسته به ابعاد تهدید، حمایت نظامی گستردهتر نیز در دستور کار قرار گیرد.
رئیسجمهور ترکیه افزود سازوکارهای سیاسی و نظامی مربوطه درباره نحوه اجرای این حمایتها تصمیم خواهند گرفت و نباید از پیش برای هر حادثه احتمالی در عراق، یمن یا مناطق دیگر، سناریوی نظامی خودکار ترسیم کرد.
اردوغان: روابط ترکیه و آمریکا را از طریق کشور ثالث تعریف نمیکنم
اردوغان درباره روابط ترکیه و آمریکا اظهار داشت رابطه مستقیم و صریح او با دونالد ترامپ، فرصت مهمی برای روابط دو کشور و همچنین تحولات منطقهای ایجاد کرده است.
او افزود در آخرین دیدار با ترامپ، طیف گستردهای از موضوعات، از مسئله ایران و امنیت منطقهای گرفته تا غزه و روابط دوجانبه، بهطور مستقیم مورد بررسی قرار گرفته است.
رئیسجمهور ترکیه تأکید کرد ارتباط مستقیم و باز میان رهبران، مدیریت اختلافنظرها و یافتن راهکارهای مشترک را آسانتر میکند و افزود ترکیه و آمریکا روابط دیرینه و چندبعدی در قالب یک اتحاد دارند.
رئیسجمهور اردوغان در ادامه اظهار داشت که دو کشور در حوزههایی از جمله صنایع دفاعی، تجارت و امنیت منطقهای همکاریهای گستردهای دارند و ظرفیت توسعه بیشتر این همکاریها نیز وجود دارد.
وی افزود درباره وضعیت کنونی میان ایران و آمریکا، گفتوگویی صمیمانه و صریح با ترامپ دارد و هرگونه تحول احتمالی را نیز وقتی زمانش برسد، بهطور شفاف با او در میان خواهد گذاشت. به گفته اردوغان، ترکیه بهعنوان کشوری مستقل، روابط خود با همسایگان، تعهدات ائتلافی، مسئولیتهای منطقهای و منافع ملی خود را در نظر خواهد گرفت.
رئیسجمهور ترکیه در پاسخ به پرسشی درباره روابط آمریکا و اسرائیل و اظهارات برخی مقامهای اسرائیلی که ترکیه را پس از ایران «تهدید بعدی» توصیف کردهاند، گفت روابط ترکیه و آمریکا را از طریق یک کشور ثالث تعریف نمیکند و طرف گفتوگوی آنکارا در واشنگتن، دولت ایالات متحده است.
وی افزود در اسرائیل اخیراً روایتی نادرست درباره ترکیه بهعنوان یک منبع تهدید جدید شکل گرفته است و آنکارا این ادبیات را مرتبط با روندهای سیاسی داخلی و فضای انتخاباتی اسرائیل میداند.
رئیسجمهور ترکیه تأکید کرد ترکیه با مردم اسرائیل یا هیچ جامعه دیگری خصومتی ندارد و اعتراض آنکارا متوجه سیاستهایی است که آنها را مغایر با حقوق بینالملل میداند و اقداماتی است که به بیثباتی بیشتر در منطقه منجر میشوند.
اردوغان در پاسخ به پرسشی درباره حملات اخیر اسرائیل به سوریه و توافق دفاعی اسرائیل با یونان احتمال تبدیل شدن تنشهای موجود میان ترکیه و اسرائیل به درگیری نظامی اظهار داشت ترکیه سیاست خارجی خود را بر اساس سناریوهای اجتنابناپذیر جنگ تنظیم نمیکند.
او با تأکید بر موضع ترکیه درباره سوریه گفت آنکارا خواهان حفظ حاکمیت، تمامیت ارضی و وحدت ملی این کشور است.
رئیسجمهور ترکیه در ادامه افزود بازسازی سوریه، تقویت نهادهای دولتی و افزایش ظرفیت این کشور برای مبارزه با تروریسم، به نفع کل منطقه است.
رئیسجمهور اردوغان تصریح کرد ترکیه حملات اسرائیل به سوریه را نیز در همین چارچوب ارزیابی میکند و افزود حملات اسرائیل که حقوق بینالملل و قواعد تثبیتشده را نادیده میگیرند، به حاکمیت سوریه آسیب میزنند و برقراری ثبات در منطقه را دشوارتر میکنند.
وی تأکید کرد ثبات سوریه میتواند به صلح و توسعه سراسر منطقه، از جمله اسرائیل، کمک کند.
اردوغان همچنین با اشاره به جایگاه ترکیه در ناتو اظهار داشت روابط یونان یا هر کشور دیگری با کشورهای ثالث، انتخاب خود آنهاست و افزود ترکیه هر رابطه دوجانبهای را تهدیدی علیه خود تلقی نمیکند، اما اقداماتی را که امنیت ملی، حقوق مشروع و منافع کشور را تهدید کند، از نزدیک دنبال خواهد کرد.
رئیسجمهور ترکیه تأکید کرد به جای بحث درباره پیامدهای یک درگیری نظامی فرضی برای ناتو، باید بر دیپلماسی برای جلوگیری از وقوع چنین وضعیتی تمرکز کرد و گفت امنیت پایدار منطقه به معماری امنیتی مبتنی بر کاهش تنش، تقویت بازدارندگی، کنار گذاشتن منطق محاصره متقابل و پایبندی به حقوق بینالملل نیاز دارد.
تحولات ایران
رئیسجمهور ترکیه همچنین اظهار داشت آنکارا تحولات همسایه خود ایران را از نزدیک دنبال میکند و تلاشهای گروه تروریستی پ.ک.ک/پژاک برای سوءاستفاده از شرایط ناشی از تحولات ایران را نیز زیر نظر دارد.
اردوغان تأکید کرد مسائل داخلی ایران باید بدون مداخلات خارجی و توسط مردم این کشور حلوفصل شود و هشدار داد فعال شدن گسلهای قومی و مذهبی میتواند ایران و کل منطقه را به سمت بیثباتی طولانیمدت سوق دهد.
