بازارهای جهانی در روز چهارشنبه، ۲۲ آوریل تحت تأثیر تحولات مرتبط با تنش میان ایالات متحده و ایران با کاهش مواجه شدند و قیمت نفت و شاخصهای سهام افت کردند؛ وضعیتی که ناشی از ارزیابی سرمایهگذاران از چشمانداز مذاکرات احتمالی میان دو کشور عنوان میشود.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در حالی که آتشبس دو هفتهای میان دو طرف به ساعات پایانی خود نزدیک میشد، اعلام کرد که در پی درخواست پاکستان بهعنوان میانجی، این آتشبس را بهطور نامحدود تمدید خواهد کرد. وی همچنین تأکید کرد که لازم است به رهبری چندپاره تهران فرصت داده شود تا پیشنهادی واحد ارائه کند.
ترامپ پیشتر گفته بود که آتشبس را تمدید نخواهد کرد و هشدار داده بود که با پایان آن، حملات علیه ایران از سر گرفته خواهد شد. او در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت که محاصره بنادر ایران در تنگه هرمز همچنان ادامه خواهد داشت و نیروهای نظامی آمریکا در سایر جنبهها کاملاً آماده و توانمند باقی خواهند ماند.
وی افزود که این آتشبس آتشبس را تا زمانی که پیشنهاد آنها ارائه شود و گفتوگوها به نتیجه برسد، به هر شکلی که باشد، تمدید خواهم کرد.
در عین حال، تصمیم واشنگتن برای خودداری از حملات تازه، اما ادامه جلوگیری از عبور کشتیهای ایرانی از تنگه هرمز که یکی از مهمترین نقاط اختلاف میان دو طرف به شمار میرود باعث شده است که فعالان بازار در انتظار روشنتر شدن وضعیت باقی بمانند.
سرنوشت مذاکرات صلح در اسلامآباد همچنان نامشخص است. یک مقام کاخ سفید اعلام کرد که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، برخلاف برنامه قبلی روز سهشنبه به پاکستان سفر نخواهد کرد و این سفر به ارائه پیشنهاد از سوی ایران منوط شده است.
مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که به دلیل آنچه مطالبات غیرمنطقی آمریکا توصیف کردهاند، در این مذاکرات شرکت نخواهند کرد. همچنین خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران ایران گزارش داده است که در حال حاضر هیچ چشماندازی برای اعزام مقامات وجود ندارد.
در همین حال، کریستوفر وانگ، استراتژیست یک بانک بینالمللی، گفت: ایالات متحده و ایران ممکن است در حال تقویت اهرمهای خود باشند و بازیِ اینکه چه کسی زودتر عقبنشینی میکند را پیش ببرند.
وی افزود: صرفنظر از نتیجه، این وضعیت تعلیق در کوتاهمدت میتواند موجب کاهش تمایل به ریسک شود، اما زمانی که یکی از طرفین عقبنشینی کند، داراییهای پرریسک میتوانند رشد کنند.
در بازارهای انرژی، هر دو قرارداد اصلی نفتی با کاهش جزئی مواجه شدند، هرچند در معاملات اولیه نوسان داشتند؛ این در حالی است که روز سهشنبه حدود سه درصد افزایش یافته بودند. در بازارهای سهام نیز، پس از یک روز نزولی در والاستریت، بیشتر شاخصها در محدوده منفی قرار گرفتند؛ بهگونهای که بازارهای هنگکنگ، سیدنی، سنگاپور، سئول و ولینگتون کاهش یافتند، شانگهای بدون تغییر ماند و توکیو و تایپه افزایش ثبت کردند.
عدم قطعیت در بازارها در شرایطی ادامه دارد که ایران پیشتر اعلام کرده بود اجازه عبور کشتیها از تنگه هرمز را خواهد داد؛ تنگهای که از زمان آغاز درگیریها در ۲۸ فوریه عملاً بسته شده بود. با این حال، تهران یک روز بعد با اشاره به محاصره آمریکا و توقیف یک کشتی، از این تصمیم عقبنشینی کرد.
ترامپ نیز ایران را به نقض آتشبس از طریق ایجاد مزاحمت برای کشتیها در این آبراه متهم کرده است؛ مسیری که حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
این تحولات موجب نوسانات شدید در قیمت نفت شده است، هرچند قیمتها همچنان زیر ۱۰۰ دلار باقی ماندهاند. در مقابل، بازارهای سهام نوسان کمتری را تجربه کردهاند که ناشی از امیدواری به دستیابی دو طرف به توافقی برای پایان دادن به درگیری هفتهفتهای و کاهش فشار بر اقتصاد جهانی است.
فواد رزاقزاده، تحلیلگر یک شرکت مالی، نوشت: با توجه به جهش بازارها در پی خوشبینی نسبت به پایان قریبالوقوع جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، اکنون بازارها محتاطتر شدهاند.
وی افزود: اگر توافقی حاصل نشود، تصور میکنم قیمت نفت میتواند دوباره به بالای ۱۰۰ دلار بازگردد، که احتمالاً فشار بر بازارهای سهام را افزایش خواهد داد.
در کنار این تحولات، سرمایهگذاران روند بررسی صلاحیت کوین وارش، گزینه پیشنهادی ترامپ برای جایگزینی جروم پاول در ریاست بانک مرکزی آمریکا را نیز دنبال میکنند. دوره ریاست پاول قرار است ماه آینده به پایان برسد.
وارش در جلسه بررسی صلاحیت خود تأکید کرد که تحت کنترل رئیسجمهور نخواهد بود و بر تعهدش به اطمینان از حفظ استقلال کامل سیاست پولی تأکید کرد.
ترامپ از زمان بازگشت به قدرت در سال گذشته بارها از پاول به دلیل کاهش ندادن تهاجمی نرخ بهره انتقاد کرده و اعلام کرده است که در صورت عدم کاهش سریع هزینههای استقراض توسط رئیس جدید، ناامید خواهد شد.
