عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران که در چارچوب یک سفر فشرده دیپلماتیک وارد روسیه شده است، واشنگتن را مسئول شکست مذاکرات دانست. این اظهارات در حالی مطرح میشود که به نظر میرسد گفتگوهای مستقیم میان طرفین درگیر به بنبست رسیده است.
وزیر امور خارجه ایران، این سخنان را در سنپترزبورگ و پیش از دیدار احتمالی با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، بیان کرد. او در روزهای اخیر علاوه بر سفر به پاکستان بهعنوان میانجی اصلی، بازدیدی کوتاه نیز از عمان داشت.
اسلامآباد پیش از این میزبان نخستین و تنها دور مذاکرات بیفرجام میان تهران و واشنگتن بود. سفر عراقچی به پاکستان امیدها را برای انجام دور جدیدی از مذاکرات در پایان هفته افزایش داده بود، اما دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با لغو سفر برنامهریزیشده فرستادگان خود (استیو ویتکاف و جرد کوشنر)، این روند را متوقف کرد.
عراقچی روز دوشنبه در این باره گفت: «رویکردهای آمریکا باعث شد دور قبلی مذاکرات، بهرغم پیشرفتهای حاصلشده، به دلیل زیادهخواهیهای واشنگتن به اهداف خود نرسد.»
ترامپ پس از لغو سفر فرستادگانش، در گفتگو با شبکه فاکسنیوز اعلام کرد که اگر ایران خواهان مذاکره است «میتوانند نزد ما بیایند یا تماس بگیرند»؛ با این حال وی تأکید کرد که این لغو سفر به معنای بازگشت به فضای خصمانه نیست.
دیپلماسی پشتپرده و پیامهای مکتوب
در همین حال، خبرگزاری فارس در گزارشی که نشاندهنده تداوم تلاشهای پشتپرده است، اعلام کرد ایران از طریق پاکستان «پیامهای مکتوبی» را به آمریکاییها منتقل کرده که در آنها خطوط قرمز تهران در موضوعاتی همچون پرونده هستهای و وضعیت تنگه هرمز تشریح شده است. فارس البته تأکید کرد که این پیامها بخشی از مذاکرات رسمی محسوب نمیشوند.
از سوی دیگر، رسانه آمریکایی آکسیوس روز یکشنبه به نقل از یک مقام رسمی ایالات متحده و دو منبع آگاه گزارش داد که ایران پیشنهاد جدیدی را برای پایان دادن به درگیریها ارسال کرده است. محور این پیشنهاد، بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا در قبال موکول کردن مذاکرات هستهای به مراحل بعدی است. خبرگزاری دولتی ایرنا نیز بدون تکذیب این گزارش، آن را بازنشر کرد.
تنگه هرمز؛ مسئلهای جهانی
موضوع امنیت تنگه هرمز یکی از محورهای اصلی سفر عراقچی به عمان (کشوری که در سوی دیگر این آبراه راهبردی قرار دارد) بود. عراقچی از سنپترزبورگ تأکید کرد: عبور امن از تنگه هرمز یک مسئله مهم جهانی است. طبیعی است که ما بهعنوان دو کشور ساحلی این تنگه، باید برای تأمین منافع مشترک خود با یکدیگر گفتگو کنیم.
رسانههای دولتی ایران و روسیه با استناد به مقامات رسمی، دیدار عراقچی با پوتین را تأیید کردهاند. این در حالی است که سپاه پاسداران ایران اعلام کرده قصدی برای لغو محاصره دریایی (که بازارهای جهانی را متلاطم کرده است) ندارد. سپاه تأکید کرده است که کنترل بر تنگه هرمز و «حفظ سایه آثار بازدارنده آن بر آمریکا»، راهبرد قطعی تهران است.
