برهانالدین دوران، رئیس مرکز ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه، در «مجمع تأثیر مسلمانان ۲۰۲۶» در استانبول اعلام کرد که نظم بینالمللی با بحرانی بیسابقه در مشروعیت مواجه است و برخی از بازیگران اصلی که در شکلگیری این نظم نقش داشتهاند، اکنون در شمار تضعیفکنندگان آن قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به تحولات جهانی گفت جهان در حال عبور از مرحلهای است که فراتر از تغییرات متعارف دهههای گذشته ارزیابی میشود. او افزود: جنگها، نسلکشیها، پاندمیها و فرسایش اعتماد به نهادها و هنجارهای بینالمللی بهوضوح نشان میدهد که از یک آستانه بحرانی عبور کردهایم.
رئیس مرکز ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه، عنوان کرد که جامعه بینالمللی در شرایط کنونی فاقد چشماندازی روشن برای آینده است.
دوران در ادامه به آنچه نشانههای فروپاشی نظاممند خواند اشاره کرد و گفت قدرتهای بزرگ تمایل کمتری برای پذیرش مسئولیت نشان میدهند و برخی از بنیانگذاران نظم جهانی به عوامل اخلال در آن تبدیل شدهاند. وی همچنین کاهش کارآمدی نهادهای بینالمللی در حفظ ثبات و حلوفصل منازعات را از دیگر نشانههای این وضعیت دانست.
رئیس مرکز ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه با اشاره به تحولات حوزه ارتباطات گفت جهان از عصر ارتباطات عبور کرده و وارد عصر روایتها شده است. وی تصریح کرد: در این عصر جدید، رقابت دیگر صرفاً درباره ارتباطات نیست، بلکه درباره نحوه چارچوببندی، تفسیر و در نهایت پذیرش واقعیتها از سوی افکار عمومی جهانی است.
برهانالدین دوران با بیان اینکه انتقال سریع پیامها به مخاطبان جهانی در کنار فرصتها، مخاطراتی نیز به همراه دارد، افزود این وضعیت زمینهساز گسترش اطلاعات نادرست، دستکاری محتوا و محو شدن مرز میان حقیقت و دروغ شده است.
دوران تأکید کرد که درگیریها دیگر به میدان نبرد محدود نیستند، بلکه از طریق ادراک و اطلاعات نیز جریان دارند و هشدار داد که ویدئوهای جعلی، محتوای دستکاریشده و شبکههای سازمانیافته تبلیغاتی به بخشی از ویژگیهای اصلی درگیریهای معاصر تبدیل شدهاند.
وی افزود: بهعنوان مرکز ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه، ایجاد یک زیستبوم اطلاعاتی مبتنی بر دادههای دقیق، راستیآزماییشده و قابل اعتماد را از اولویتهای اصلی خود میدانیم.
دوران با اشاره به نقش ترکیه در تحولات منطقهای و بینالمللی گفت ترکیه در بحرانهایی از جمله عراق، سوریه، قفقاز جنوبی، اوکراین و غزه بهعنوان میانجی و سازنده صلح ایفای نقش کرده است.
وی همچنین به موضع رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، اشاره کرد و گفت پیام «جهان از پنج کشور بزرگتر است» پاسخی به نابرابریهای ساختاری در نظام بینالملل محسوب میشود.
در بخش دیگری از سخنان خود، دوران به حاشیهراندهشدن تاریخی جوامع مسلمان در فرآیند شکلگیری نظم بینالمللی اشاره کرد و گفت این جوامع در زمان تأسیس این نظام در دهههای گذشته از فرآیندهای تصمیمگیری کنار گذاشته شدهاند.
وی همچنین با اشاره به آثار ادوارد سعید، از جمله «شرقشناسی» و «پوشش اسلام»، تأکید کرد که روایتهای غربی نقش مهمی در شکلدهی به برداشتها از جهان اسلام داشتهاند.
رئیس ارتباطات ترکیه با بیان اینکه جوامع مسلمان باید از مواضع دفاعی عبور کنند، گفت: باید ارزشهای خود را دوباره به نظام بازگردانیم و از رویکردهای دفاعی شکلگرفته بر اثر اسلامهراسی و دیدگاههای غربمحور عبور کنیم.
او افزود: دوره گذار کنونی فقط مخاطرات نیست، بلکه فرصتهایی نیز به همراه دارد.
وی همچنین به نقش شرکتهای فناوری، گروههای لابیگری، شبکههای اطلاعاتی و پلتفرمهای دیجیتال در شکلدهی به روایتهای جهانی اشاره کرد و گفت این بازیگران بر برجستهسازی درگیریها و شنیده شدن صداها تأثیر میگذارند. دوران در عین حال این وضعیت را فرصتی برای جوامع مسلمان دانست تا روایتهای خود را بازتعریف کنند.
رئیس مرکز ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه تأکید کرد: اگر نتوانیم داستان خود را روایت کنیم، دیگران همچنان آن را برای ما روایت خواهند کرد
وی افزود: اگر دیگران داستان ما را روایت کنند، جایگاه ما را در جهان تعریف خواهند کرد.
دوران در پایان خواستار تقویت همکاری میان دولتها، جامعه مدنی، دانشگاهیان، روزنامهنگاران و هنرمندان شد و بر لزوم سرمایهگذاری در سواد دیجیتال و ایجاد نهادهای مقابله با اطلاعات نادرست تأکید کرد. وی ابراز امیدواری کرد گفتوگوها و همکاریهای شکلگرفته در این مجمع به تقویت همگرایی در جهان اسلام و کمک به جامعه بینالمللی منجر شود.
