سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در حال کاهش شمار نشستهای عالیرتبه خود است و برخلاف برنامهریزی اولیه، نشست سران این ائتلاف در سال ۲۰۲۷ در آلبانی برگزار نخواهد شد. این تغییرات در شرایطی صورت میگیرد که اختلافات میان اعضای ناتو بر سر هزینههای دفاعی، جنگ اوکراین، درگیری مرتبط با ایران و مطالبات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از متحدان افزایش یافته است.
ادی راما، نخستوزیر آلبانی، روز پنجشنبه اعلام کرد که هنوز توافقی درباره زمان برگزاری نشست بعدی سران ناتو حاصل نشده است. وی با منتفی دانستن برگزاری این نشست در سال ۲۰۲۷، احتمال میزبانی تیرانا در سال ۲۰۲۸ را مطرح کرد.
راما گفت: هنوز موضع مشترکی درباره زمان برگزاری این نشست وجود ندارد؛ اما قطعاً در سال ۲۰۲۷ برگزار نخواهد شد.
مارک روته، دبیرکل ناتو، در واکنش به این تغییر برنامه، تلاش کرد اهمیت تأخیر در برگزاری نشست را کمرنگ جلوه دهد و تأکید کرد که این ائتلاف میتواند هر زمان که ضروری باشد، نشست سران برگزار کند.
روته به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: ما در برگزاری نشستهای سران ناتو انعطافپذیر هستیم. هر زمان که به آنها نیاز داشته باشیم، نشست برگزار میکنیم.
تغییرات در برنامه نشستهای ناتو تنها به گردهمایی رهبران محدود نمیشود. وزیران دفاع این ائتلاف که بهطور معمول در ماه اکتبر نشست برگزار میکنند، در اکتبر گذشته گرد هم نیامدند و برای اکتبر ۲۰۲۷ نیز نشستی برنامهریزی نشده است.
همچنین قرار است وزیران امور خارجه کشورهای عضو در سال آینده بهجای دو نشست معمول، تنها یک نشست برنامهریزیشده داشته باشند. ناتو این تغییرات را بخشی از طرحی موسوم به «بسته سازماندهی مجدد» توصیف کرده است.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه این کشور، هر یک از زمان آغاز مسئولیت خود، در یکی از نشستهای ناتو حضور نیافته یا پیش از پایان گفتوگوها نشست را ترک کردهاند. هگست همچنین در نشستهای وزیران، از متحدان اروپایی و کانادا به دلیل میزان هزینههای دفاعی آنها انتقاد کرده است.
آلبانی در سال ۲۰۲۵ بهعنوان میزبان برنامهریزیشده نشست سران ناتو در سال ۲۰۲۷ معرفی شد، اما نام این کشور بعداً از بیانیه منتشرشده در نشست ماه جولای ناتو حذف شد.
برخی از کشورهای عضو این ائتلاف این پرسش را مطرح کردهاند که آیا میزان هزینههای دفاعی آلبانی برای میزبانی از مهمترین رویداد ناتو کافی است یا خیر. بر اساس پیشبینیها، آلبانی در سال جاری ۲.۱۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به امور دفاعی اختصاص خواهد داد.
۳۲ کشور عضو ناتو توافق کردهاند که تا سال ۲۰۳۵ در مجموع ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به حوزه دفاعی و امور مرتبط با آن اختصاص دهند. بر اساس این توافق، ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی باید صرف هزینههای اصلی دفاعی و ۱.۵ درصد دیگر به زیرساختهای مرتبط با دفاع اختصاص یابد.
بااینحال، آلبانی کمهزینهترین عضو ناتو در حوزه دفاعی نیست و پیشبینی میشود کشورهایی مانند اسپانیا، بلژیک و اسلوونی فاصله بیشتری با هدف تعیینشده داشته باشند.
میزبانی از نشست سران ناتو مستلزم تدابیر امنیتی گسترده، تأمین زیرساختهای لازم و چندین ماه آمادهسازی است. هلند برای برگزاری نشست سال ۲۰۲۵ در لاهه حدود ۱۰۰ میلیون دلار هزینه کرد. مقامها نیز اعلام کرده بودند که برای برگزاری نشست سال آینده در آلبانی، تصمیم نهایی درباره میزبانی این کشور باید حداکثر تا ماه اکتبر اتخاذ میشد.
در همین حال، اظهارات مجدد ترامپ درباره در اختیار گرفتن کنترل گرینلند، قلمرو متعلق به دانمارک، یکی از اعضای ناتو، و انتقاد او از متحدان به دلیل حمایت نکردن از جنگ آمریکا با ایران، بر فضای نشست این ائتلاف سایه انداخته بود.
اعضای اروپایی ناتو همچنان نگراناند که روسیه ممکن است انسجام و اتحاد این ائتلاف را به آزمایش بگذارد. از این منظر، نشستهای سران فرصتی مهم برای نمایش عزم و اراده جمعی کشورهای عضو به شمار میروند.
با وجود چالشهای سیاسی و اجرایی، روته از اهمیت برگزاری نشستهای سران دفاع کرده و این گردهماییها را با وجود هزینههای بالا، ارزشمند توصیف کرده است.
در مقابل، دیوید کتلر، پژوهشگر ارشد مرکز تحلیل سیاست اروپا و از مقامهای ارشد سابق اطلاعاتی ناتو، معتقد است که این ائتلاف ممکن است نیازی به برگزاری سالانه نشست سران نداشته باشد.
کتلر با اشاره به توافق اعضا بر سر اهداف جدید هزینههای دفاعی و توانمندیهای نظامی استدلال کرد که رهبران کشورهای عضو میتوانند در فواصل زمانی طولانیتری گرد هم آیند، مگر آنکه مسائل مهمی نیازمند توجه و تصمیمگیری آنها باشد.
ناتو همچنین برای شرایط اضطراری گزینههای جایگزینی در اختیار دارد. در فوریه ۲۰۲۲، پس از آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین، این ائتلاف برای اولینبار در تاریخ خود نشست سران را بهصورت مجازی برگزار کرد.























