وزارت امور خارجه سوریه در بیانیهای که شامگاه چهارشنبه، نهم سپتامبر، منتشر شد، تصمیم شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای پایان دادن به موضوع عدم پایبندی این کشور به تعهدات هستهای و خارج کردن این موضوع از دستور کار شورا را دستاوردی مهم در عرصه دیپلماتیک و حقوقی توصیف کرد و گفت این اقدام به فصلی چندساله پایان میدهد و چشماندازهای تازهای برای همکاری دمشق با جامعه بینالمللی در زمینه استفاده صلحآمیز از انرژی و فناوری هستهای ایجاد میکند.
این وزارتخانه همچنین این تحول را نشانه موفقیت سوریه در ایجاد اجماع در شورای حکام آژانس دانست. دمشق اعلام کرد «شفافیت، همکاری و احترام به تعهدات بینالمللی» را از زمان آزادی کشور بهعنوان رویکردی مستمر در پیش گرفته است تا به میراث برجامانده از رژیم بشار اسد رسیدگی کند.
تلویزیون دولتی سوریه الاخباریه گزارش داد شورای حکام آژانس روز چهارشنبه، نهم سپتامبر پس از تکمیل الزامات فنی و حقوقی، وضعیت عدم پایبندی سوریه به تعهدات هستهای خود را پایان داده است.
این تصمیم پس از ۱۸ ماه تلاش فنی و دیپلماتیک سوریه برای رسیدگی به این پرونده اتخاذ شد. مضر العکاله، رئیس کمیسیون انرژی اتمی سوریه، در ماه آگوست گفته بود دمشق در مسیر پایان دادن به پرونده عدم پایبندی و گسترش کاربردهای صلحآمیز انرژی هستهای قرار دارد.
به گفته العکاله، کمیسیون انرژی اتمی سوریه با هماهنگی وزارت امور خارجه در ماههای گذشته برای فراهم کردن الزامات فنی لازم برای ارزیابی مواد و پسماندهای هستهای مرتبط با رژیم سابق تلاش کرده است. این اقدامات در چارچوب پادمانهای بینالمللی و چارچوب حقوقی آژانس انجام شده است.
یافتههای آژانس درباره پرونده هستهای سوریه
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ۱۸ آگوست در دمشق از وجود چندین تن مواد هستهای باقیمانده از دوره بشار اسد در استان دیرالزور خبر داد و گفت بازرسان آژانس به این مواد و تأسیسات مرتبط دسترسی پیدا کردهاند.
گزارش آژانس که در اختیار کشورهای عضو قرار گرفت و سپس به رسانهها درز کرد، حاکی از آن است که بازرسان این نهاد در ماه آگوست از چندین سایت در سوریه بازدید کرده و در این اماکن عملیات راستیآزمایی و بررسیهای تحقیقاتی انجام دادهاند.
بر اساس این گزارش، بازدید بازرسان از این سایتها نشان داد که رژیم برکنارشده بشار اسد، مواد و تأسیسات هستهای و همچنین فعالیتهایی را که بر اساس توافق پادمان جامع سوریه در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) باید به آژانس اعلام میکرد، گزارش نکرده بود.
گروسی روز دوشنبه در آغاز نشست شورای حکام آژانس در وین گفت دولت جدید سوریه با ارائه اطلاعات موردنیاز و فراهم کردن دسترسی بازرسان به تأسیسات دیرالزور و دیگر سایتها، زمینه یک «گشایش تاریخی» را فراهم کرده است.
