دستگاه قضایی سوریه روز یکشنبه، ۱۰مه جلسه رسیدگی به پرونده عاطف نجیب، مقام امنیتی سابق در دوران رژیم بشار اسد را در دادگاه کیفری دمشق برگزار کرد و اتهامهای مربوط به رویدادهای سال ۲۰۱۱ در استان درعا را علیه او قرائت کرد.
عاطف نجیب، رئیس سابق شعبه امنیت سیاسی در استان جنوبی درعا، متهم است که در سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز آغازین در سوریه نقش داشته است. این اعتراضات از شهر درعا آغاز شد و بعدها به دیگر مناطق کشور گسترش یافت.
نجیب پیشتر نیز از سوی ایالات متحده در آوریل ۲۰۱۱، یک ماه پس از آغاز اعتراضات، به دلیل نقض حقوق بشر تحریم شده بود.
این جلسه در ادامه روند محاکمه مقامهای ارشد رژیم اسد در سوریه برگزار شد؛ روندی که ماه گذشته با آغاز رسیدگی به پرونده بشار اسد، رئیسجمهور رژِیم و برادرش ماهر اسد به صورت غیابی آغاز شده بود.
اتهامهای مطرحشده در دادگاه
فخرالدین العریان، قاضی پرونده، در جلسهای که بخشی از آن از تلویزیون دولتی سوریه پخش شد، اتهامهای واردشده به نجیب را قرائت کرد.
وی خطاب به متهم گفت: اتهامهای واردشده به شما مربوط به رویدادهای استان درعا در اوایل سال ۲۰۱۱ است؛ زمانی که جنبش اعتراضی مسالمتآمیز با استفاده مفرط از زور مواجه شد.
العریان افزود: شما بهعنوان رئیس شعبه امنیت سیاسی در آن زمان، مسئولیت مستقیم و مشترک رهبری اقدامهای سیستماتیک از جمله قتل، شکنجه و بازداشتهای خودسرانه را بر عهده داشتید که غیرنظامیان را هدف قرار میداد.
بر اساس اظهارات قاضی، بخشی از موارد اتهامی شامل بازداشت و شکنجه کودکانی است که به دلیل «نوشتارهای سیاسی روی دیوارها» بازداشت شده بودند. همچنین مشارکت در سرکوب اعتراضات با استفاده مفرط از زور و گشودن آتش مستقیم به سوی تجمعکنندگان در مسجد العمری درعا از دیگر اتهامهای مطرحشده عنوان شد.
قاضی پرونده همچنین اعلام کرد که اتهامها شامل شکنجه منجر به مرگ در بازداشتگاههای تحت مدیریت شعبه امنیت سیاسی در درعا نیز میشود.
العریان در ادامه گفت: شما عالیترین مقام در استان درعا بودید و مسئولیت مستقیم صدور دستور قتل، بازداشت و شکنجه را بر عهده داشتید و همچنین در کنار رهبران سیاسی، امنیتی و نظامی در یک ساختار سازمانیافته و سلسلهمراتبی در ارتکاب این نقضهای شدید مشارکت داشتید.
وی افزود اقدامات منتسب به نجیب و دیگر متهمان غایب در حد جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت است.
رسانههای دولتی سوریه گزارش دادند که پس از توقف پوشش رسانهای جلسه، دادگاه اظهارات نجیب و شماری از شاهدان را استماع کرده است.
اعتراضات درعا و آغاز بحران سوریه
اعتراضات سوریه در ۱۵ مارس ۲۰۱۱ در شهر درعا آغاز شد؛ زمانی که ۱۵ دانشآموز به اتهام نوشتن شعارهای ضدحکومتی روی دیوارهای شهر بازداشت شدند.
ساکنان منطقه گفته بودند این دانشآموزان در بازداشت شکنجه شدهاند و همین مسئله به برگزاری تجمعهایی برای آزادی آنان منجر شد؛ تجمعهایی که به خشونت کشیده شد.
نیروهای امنیتی تحت فرمان رژیم اسد در سوریه، اعتراضات مسالمتآمیز را با استفاده از زور سرکوب کردند و برای متفرق کردن تجمعها در چندین منطقه از گلوله جنگی استفاده شد.
عاطف نجیب پس از گسترش اعتراضات به دیگر استانهای سوریه از سمت خود برکنار شد.
پیامدهای جنگ داخلی سوریه
جنگ داخلی سوریه که بیش از ۱۳ سال ادامه یافت، بنا بر برآوردها بیش از نیم میلیون کشته برجای گذاشت و میلیونها نفر را آواره کرد. همچنین دهها هزار نفر در طول این سالها ناپدید شدند که بخشی از آنها به شبکه زندانهای حکومت پیشین سوریه منتقل شده بودند.
عاطف نجیب از اولین مقامهای رژیم اسد در سوریه بود که پس از برکناری بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ توسط مقامهای جدید بازداشت شد.
