هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، روز سهشنبه ۲۱ جولای در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ترکیه با تصمیم وزیران امور خارجه آسهآن در مانیل، بهعنوان شریک گفتوگوی این اتحادیه پذیرفته شده است.
فیدان با اشاره به سیاست خارجی ترکیه به رهبری رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، گفت آنکارا در سیاست خارجی خود که با نگاهی چندجانبه به جهان و تحولات دنبال میشود و میتواند بر دستور کار بینالمللی و نظام جهانی تأثیر بگذارد، به دستاورد مهم دیگری رسیده است.
وی گفت: ترکیه با تصمیم وزیران امور خارجه آسهآن در مانیل، بهعنوان شریک گفتوگوی این اتحادیه پذیرفته شد. به این ترتیب، به جایگاهی دست یافتیم که در ساختار آسهآن بلافاصله پس از جایگاه کشورهای عضو قرار دارد و پیش از این تنها ۱۱ کشور به آن پذیرفته شده بودند.
فیدان افزود: پس از ارائه درخواست خود در سال ۲۰۲۴، از وزیران امور خارجه کشورهایی که در طول این روند از ما حمایت کردند، همچنین از فیلیپین بهعنوان رئیس دورهای آسهآن و دبیرخانه این اتحادیه صمیمانه قدردانی میکنم.
وزیر امور خارجه ترکیه تأکید کرد این تحول از نظر افزایش نقش و فعالیت ترکیه در منطقه آسیا-اقیانوسیه، بهعنوان محور شرقی دیپلماسی جهانی ترکیه، پیشبرد راهبرد بلندمدت آنکارا در قبال منطقه آسهآن و به نتیجه رساندن پروژههای جاری، اهمیت زیادی دارد.
فیدان گفت: از سال ۲۰۱۰ که پایههای روابط نهادی خود با آسهآن را بنا نهادیم، همکاریهای خود با کشورهای عضو این اتحادیه را در تمامی زمینهها گسترش داده و حجم تجارت خود را از ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار به ۱۶ میلیارد دلار افزایش دادهایم.
وی افزود: معتقدیم با دستیابی به جایگاه شریک گفتوگو، همکاریهای سیاسی و اقتصادی ما با منطقه آسهآن که حدود ۷۰۰ میلیون نفر جمعیت و اقتصادی به ارزش بیش از ۴ تریلیون دلار دارد، بیش از پیش تعمیق خواهد یافت. امیدوارم این دوره جدید برای کشور ما و اعضای آسهآن منشأ خیر باشد.
درخواست رسمی ترکیه در سال ۲۰۲۴
منابع وزارت امور خارجه ترکیه اعلام کردند تصمیم پذیرش ترکیه بهعنوان شریک گفتوگوی آسهآن، روز ۲۱ جولای و در چارچوب پنجاهونهمین نشست وزیران امور خارجه این اتحادیه اتخاذ شده است؛ نشستی که از ۱۸ تا ۲۳ جولای ۲۰۲۶ در مانیل، پایتخت فیلیپین، برگزار میشود.
بر اساس اطلاعات این منابع، ترکیه در سال ۲۰۲۴ بهطور رسمی برای دریافت جایگاه شریک گفتوگوی آسهآن درخواست داده بود.
اعضای آسهآن در اکتبر ۲۰۲۵ و در چهلوهفتمین اجلاس این اتحادیه که به میزبانی مالزی در کوالالامپور برگزار شد، با اعطای این جایگاه به ترکیه بهصورت اصولی موافقت کرده بودند.
رسمیشدن این جایگاه به تعیین تکلیف تصمیم آسهآن درباره توقف موقت ایجاد شراکتهای گفتوگویی جدید مشروط شده بود.
ارتقای جایگاه ترکیه در آسهآن
ترکیه پیشتر در سال ۲۰۱۷ جایگاه «شریک گفتوگوی بخشی» آسهآن را به دست آورده بود و با تصمیم جدید، جایگاه این کشور به «شریک گفتوگو» ارتقا یافت.
منابع وزارت امور خارجه ترکیه اعلام کردند این ارتقای جایگاه، زمینه تعمیق روابط پروژهمحور ترکیه با کشورهای آسهآن را در چارچوب همکاریهای نهادی و سازوکارهای مشورتی فراهم خواهد کرد.
جایگاه جدید همچنین به ترکیه امکان میدهد مشارکت فعالتری در بسترهای سیاسی و امنیتی منطقه داشته باشد و ظرفیت راهبردی خود را در قبال قاره آسیا تقویت کند.
ترکیه در سال ۲۰۱۰ با پیوستن به پیمان دوستی و همکاری در جنوب شرق آسیا، پایههای روابط نهادی خود با آسهآن را بنا نهاد.
آنکارا در کنار تجارت و سرمایهگذاری، توسعه روابط چندجانبه با آسهآن و کشورهای عضو آن را در زمینههایی از جمله گفتوگوی سیاسی ساختاریافته، همکاریهای توسعهای و تعاملات دانشگاهی و فرهنگی دنبال میکند.
افزایش حجم تجارت به ۱۶ میلیارد دلار
حجم تجارت ترکیه و کشورهای آسهآن که در سال ۲۰۱۰ حدود ۶ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار بود، در سال ۲۰۲۵ به ۱۶ میلیارد دلار رسید.
مالزی، ویتنام، اندونزی، تایلند و سنگاپور از مهمترین شرکای تجاری ترکیه در منطقه آسهآن به شمار میروند.
همکاریهای ترکیه و آسهآن همچنین از طریق پروژههای مشخص در زمینههایی مانند کشاورزی، تقویت استقلال اقتصادی زنان، مدیریت بلایا، فعالیتهای بشردوستانه مرتبط با مین، دریانوردی، توسعه پایدار، سلامت نوزادان و علم و فناوری ادامه دارد.
جایگاه شریک گفتوگوی آسهآن
شراکت گفتوگویی، جامعترین و نهادینهترین جایگاه همکاری خارجی آسهآن با یک کشور غیرعضو یا سازمان بینالمللی است.
این جایگاه، عضویت یا حق رأی در فرایندهای تصمیمگیری آسهآن را به کشور شریک اعطا نمیکند، اما امکان مشارکت منظم در اجلاسها و نشستهای مشورتی سطح بالا را فراهم میسازد.
این جایگاه همچنین امکان مشارکت گستردهتر و مستمر در نشستهای منطقهای مرتبط با آسهآن، از جمله اجلاس شرق آسیا و مجمع منطقهای آسهآن را فراهم میکند.
ترکیه با تصمیم جدید به جمع شرکای گفتوگوی آسهآن پیوست؛ جمعی که اتحادیه اروپا، آمریکا، کانادا، روسیه، چین، ژاپن، کره جنوبی، هند، استرالیا، نیوزیلند و بریتانیا نیز در آن حضور دارند.
آسهآن
اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا در سال ۱۹۶۷ با هدف نهادینهکردن سازوکارهای گفتوگو میان کشورهای منطقه، تقویت توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حمایت از صلح و ثبات منطقهای تأسیس شد.
فیلیپین، مالزی، تایلند، اندونزی و سنگاپور اعضای مؤسس آسهآن هستند. برونئی در سال ۱۹۸۴، ویتنام در سال ۱۹۹۵، لائوس و میانمار در سال ۱۹۹۷، کامبوج در سال ۱۹۹۹ و تیمور شرقی در سال ۲۰۲۵ به این اتحادیه پیوستند و شمار اعضای آن به ۱۱ کشور رسید.
مهمترین تصمیمهای آسهآن در اجلاسهای این اتحادیه که سالانه دو بار برگزار میشود، اتخاذ میشوند.
ترکیه در چارچوب ابتکار «آسیای نوین»، آسهآن را یکی از شرکای کلیدی خود میداند و روابط با این اتحادیه را با رویکردی بلندمدت و راهبردی دنبال میکند.
