ایالات متحده اعلام کرده است که نسبت به برگزاری مذاکرات صلح با ایران در پاکستان خوشبینی دارد و یک مقام ارشد ایرانی نیز گفته تهران در حال بررسی مشارکت در این گفتوگوها است، اما با نزدیک شدن به پایان آتشبس، موانع قابلتوجه و عدم قطعیت همچنان باقی مانده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواهان توافقی است که مانع افزایش بیشتر قیمت نفت و شوک به بازارهای سهام شود، اما تأکید کرده است که ایران نباید به توانایی توسعه سلاح هستهای دست یابد.
در مقابل، تهران در تلاش است از کنترل خود بر تنگه هرمز برای دستیابی به توافقی استفاده کند که از ازسرگیری جنگ جلوگیری کرده، تحریمها را کاهش دهد، اما برنامه هستهای این کشور را محدود نکند.
یک مقام ایرانی در گفتوگوی رسانهای اعلام کرد تهران مشارکت در مذاکرات را بهطور مثبت در حال بررسی است، با وجود آنکه پیشتر این گزینه را رد کرده بود، اما تأکید کرد که هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده است.
یک منبع پاکستانی مطلع از روند گفتوگوها نیز گفت زمینه برای ازسرگیری مذاکرات در روز چهارشنبه فراهم شده و در صورت امضای توافق، ترامپ ممکن است بهصورت حضوری یا مجازی در آن شرکت کند. این منبع که نخواست نامش فاش شود، روز سهشنبه افزود: اوضاع در حال پیشرفت است و مذاکرات برای فردا در مسیر خود قرار دارد.
در همین حال، قیمت نفت در معاملات اولیه روز سهشنبه در بازارهای آسیایی کاهش یافت و بازارهای سهام بهبود پیدا کردند؛ امری که به امیدها برای ازسرگیری مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران نسبت داده شده است. قیمت نفت در معاملات روز دوشنبه حدود ۶ درصد افزایش یافته بود.
بهای معاملات آتی نفت برنت با کاهش ۵۴ سنتی، معادل ۰.۶ درصد، به ۹۴ دلار و ۹۴ سنت در هر بشکه رسید و نفت خام وستتگزاس اینترمدیت آمریکا برای تحویل در ماه مه نیز با کاهش ۱ دلار و ۱۱ سنتی، معادل ۱.۲ درصد، به ۸۸ دلار و ۵۰ سنت در هر بشکه کاهش یافت.
با این حال، تنشها همچنان بالا باقی مانده است. وزارت امور خارجه ایران روز سهشنبه آمریکا را بهدلیل آنچه حمله به کشتی تجاری ایرانی توسکا در آخر هفته گذشته خواند، محکوم کرد و خواستار آزادی فوری این کشتی، خدمه آن و خانوادههایشان شد.
در بیانیهای که به نقل از رسانههای دولتی ایران منتشر شد، آمده است: ایران از تمامی توانمندیهای خود برای دفاع از منافع و امنیت ملی و حفاظت از حقوق و کرامت شهروندان خود استفاده خواهد کرد. ایالات متحده مسئول کامل هرگونه تشدید تنش بیشتر در منطقه خواهد بود.
منابع امنیت دریایی روز دوشنبه اعلام کردند که این کشتی احتمالاً حامل اقلامی بوده که از نظر واشنگتن کاربرد دوگانه داشته و میتوانست برای اهداف نظامی استفاده شود. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز اعلام کرد خدمه کشتی توسکا طی شش ساعت به هشدارهای مکرر توجه نکرده و این کشتی ناقض محاصره آمریکا بوده است.
چین، بهعنوان بزرگترین خریدار نفت خام ایران، نسبت به رهگیری اجباری این کشتی ابراز نگرانی کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه اعلام کرده بود که نقض آتشبس از سوی واشنگتن مانعی اساسی در مسیر دیپلماتیک است. در همین حال، محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد، در شبکه اجتماعی ایکس، ترامپ را به افزایش فشار از طریق محاصره بنادر ایران متهم کرد.
وی گفت ترامپ در تلاش برای «تبدیل میز مذاکره به میز تسلیم» دچار توهم شده و افزود ایران مذاکرات تحت تهدید را نمیپذیرد.
در مقابل، ترامپ روز دوشنبه در یک گفتوگوی رسانهای اظهار داشت که ایران وارد مذاکره خواهد شد، اما بار دیگر تأکید کرد واشنگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست یابد. وی گفت: آنها مذاکره خواهند کرد و امیدوارم به توافقی منصفانه دست یابند و کشور خود را بازسازی کنند، اما در این مسیر، سلاح هستهای نخواهند داشت.
ایالات متحده هنوز زمان دقیق پایان آتشبس دو هفتهای را اعلام نکرده است. یک منبع پاکستانی گفته این آتشبس ساعت ۸ شب چهارشنبه به وقت شرق آمریکا (برابر با ۰۰:۰۰ به وقت گرینویچ و ۳:۳۰ پنجشنبه به وقت ایران) پایان مییابد.
پاکستان با وجود تردیدها درباره برگزاری مذاکرات، در حال آمادهسازی برای میزبانی این گفتوگوها است و به گفته مقامات، نزدیک به ۲۰ هزار نیروی امنیتی در سراسر اسلامآباد مستقر شدهاند.
در همین حال، پایگاه آکسیوس به نقل از منابع آمریکایی گزارش داده است که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه برای شرکت در مذاکرات ایران به پاکستان سفر خواهد کرد، هرچند یک منبع پیشتر این گزارشها را رد کرده و گفته بود او روز دوشنبه در ایالات متحده حضور داشته است.
ترامپ روز یکشنبه هشدار داده بود در صورتی که ایران شروط او را نپذیرد، آمریکا تمامی پلها و نیروگاههای این کشور را نابود خواهد کرد.
ایران نیز اعلام کرده است که در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای غیرنظامی، تأسیسات برق و آبشیرینکن کشورهای عربی حاشیه خلیج را هدف قرار خواهد داد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت ایالات متحده به دستیابی به توافق با ایران نزدیک شده است.
وی افزود: به لطف موفقیت عملیات نظامی و سبک مذاکره قاطع، در آستانه دستیابی به توافق قرار داریم.
او همچنین گفت: و اگر اینگونه نشود، رئیسجمهور همچنان گزینههای متعددی در اختیار دارد که از بهکارگیری آنها هراسی ندارد.
